Cơn hen phế quản có thể trở nặng rất nhanh, chỉ trong vài phút nếu không được xử trí kịp thời. Việc hiểu rõ 4 mức độ khó thở giúp người bệnh, gia đình và cả nhân viên y tế đánh giá chính xác tình trạng, từ đó đưa ra quyết định điều trị đúng lúc.

Bài viết dưới đây, Sakae Pharma sẽ giúp bạn nhận biết từng mức độ dựa trên các dấu hiệu lâm sàng, khả năng nói, SpO₂ và mức độ khò khè,…

Cơn hen phế quản là gì? Vì sao cần phân độ khó thở?

Cơn hen phế quản là tình trạng đường thở bị co thắt đột ngột, phù nề niêm mạc và tăng tiết dịch nhầy, khiến người bệnh khó thở, khò khè và cảm giác nặng ngực. Đây là một trong những cấp cứu hô hấp phổ biến ở cả trẻ em và người trưởng thành.

Phân độ khó thở trong cơn hen giúp:

• Đánh giá mức độ nặng của cơn hen.
• Hỗ trợ quyết định xử trí: theo dõi tại nhà, dùng thuốc hay đưa bệnh nhân đến bệnh viện.
• Phát hiện sớm nguy cơ suy hô hấp, ngừng thở.

Đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi và người có bệnh nền hô hấp hoặc tim mạch, tình trạng trở nặng có thể diễn ra rất nhanh, nên nhận biết đúng mức độ là cực kỳ quan trọng.

4 mức độ khó thở của cơn hen phế quản

Phân loại mức độ cơn hen dựa trên:

• Mức độ khó thở
• Khả năng nói
• Tần số thở
• Co kéo cơ hô hấp
• Tiếng khò khè
• Chỉ số SpO₂ (nồng độ oxy máu)

Dưới đây là  4 mức độ khó thở của cơn hen phế quản từ nhẹ đến nguy kịch, bao gồm:

1. Mức độ 1 – Khó thở nhẹ

Ở mức đầu tiên trong 4 mức độ khó thở của cơn hen phế quản, người bệnh chỉ xuất hiện khó thở nhẹ và đôi khi không nhận ra triệu chứng. Họ có thể cảm thấy nặng ngực thoáng qua, khò khè mức độ ít và nhịp thở hơi tăng nhưng chưa gây mệt. Khả năng nói chuyện vẫn hoàn toàn bình thường, có thể nói câu dài mà không bị hụt hơi. Chỉ số SpO₂ trong giai đoạn này thường ở mức ≥ 95%, cho thấy cơ thể vẫn được cung cấp đủ oxy. Cơn hen nhẹ có thể xử trí tại nhà bằng thuốc giãn phế quản dạng hít như Salbutamol.

Tuy nhiên, nếu sau 20 phút dùng thuốc mà triệu chứng không cải thiện, người bệnh có nguy cơ chuyển sang mức độ cao hơn và cần theo dõi sát.

2. Mức độ 2 – Khó thở vừa

Cơn hen trung bình là giai đoạn mà triệu chứng bắt đầu rõ ràng hơn và người bệnh cảm nhận khó thở tăng lên đáng kể. Khi vận động nhẹ hoặc nói chuyện nhanh, họ dễ bị hụt hơi, phải dừng lại để lấy hơi. Tiếng khò khè ở phổi nghe rõ và đi kèm co kéo nhẹ cơ hô hấp, đặc biệt ở vùng cổ và ngực. Khả năng nói chỉ còn mức câu ngắn, đây là dấu hiệu cho thấy đường thở đã bị co thắt nhiều hơn. Chỉ số SpO₂ thường dao động từ 92 – 95%, thể hiện bắt đầu giảm oxy máu nhẹ. Ở mức độ này, người bệnh cần dùng thuốc giãn phế quản lặp lại theo đúng khuyến cáo và theo dõi cẩn thận trong 1 – 2 giờ.

Nếu không có cải thiện hoặc triệu chứng tăng nhanh, nên đến cơ sở y tế để tránh tiến triển thành cơn hen nặng.

3. Mức độ 3 – Khó thở nặng

Cơn hen nặng là mức độ nguy hiểm trong 4 mức độ khó thở, khi người bệnh gặp khó thở nghiêm trọng ngay cả khi nghỉ ngơi. Nhịp thở tăng mạnh, thường vượt 30 lần/phút, và đi kèm co kéo rõ rệt các cơ hô hấp. Người bệnh thường phải ngồi cúi người về phía trước theo tư thế Tripod để hỗ trợ thông khí tốt hơn. Khả năng nói giảm nghiêm trọng, chỉ nói được từng từ vì thiếu hơi. Chỉ số SpO₂ lúc này giảm xuống dưới 92%, cho thấy tình trạng thiếu oxy mô.

Đây là mức độ cần xử trí y tế ngay lập tức. Nếu không đưa đến bệnh viện kịp thời, nguy cơ suy hô hấp cấp và biến chứng đe dọa tính mạng rất cao.

4. Mức độ 4 – Khó thở nguy kịch 

Mức độ cuối cùng trong 4 mức độ khó thở của cơn hen phế quản là giai đoạn tối cấp, cực kỳ nguy hiểm và có thể dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu ngay. Người bệnh thở nông, yếu và đôi khi không nghe thấy tiếng khò khè (một dấu hiệu rất nguy hiểm vì cho thấy lưu lượng khí gần như không còn). Người bệnh tím tái môi và đầu chi, mệt lả, lơ mơ hoặc có dấu hiệu suy giảm ý thức. Họ hoàn toàn không nói được do đường thở gần như đóng kín. Chỉ số SpO₂ giảm sâu dưới 90%, báo động tình trạng thiếu oxy trầm trọng.

Ở mức độ này, cần lập tức gọi cấp cứu 115 vì nguy cơ ngừng thở, ngừng tim có thể xảy ra trong thời gian rất ngắn.

Khi nào cần đưa người bệnh đi cấp cứu khẩn cấp?

Bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây cũng cần đưa đi cấp cứu ngay:

• Khó thở liên tục, không giảm dù đã xịt thuốc giãn phế quản.
• Co kéo ngực rõ, phải ngồi cúi người để thở.
• Nói từng từ hoặc không nói được.
• SpO₂ giảm dưới 92%.
• Không nghe thấy tiếng khò khè dù khó thở nhiều.
• Tím môi, lơ mơ, kiệt sức.

Cơn hen có thể chuyển nặng trong vài phút, đặc biệt ở trẻ em, vì vậy không được chủ quan.

Thiết bị hỗ trợ hô hấp AirPhysio

Tính năng nổi bật

• Làm sạch đường thở: loại bỏ đờm, chất nhầy, giảm tắc nghẽn đường thở
• Góp phần hỗ trợ tăng dung tích phổi tự nhiên, cải thiện chức năng hô hấp, giúp bạn thở dễ dàng hơn.
• Hỗ trợ quá trình phục hồi sau phẫu thuật như: phẫu thuật tim, phẫu thuật ổ bụng…việc sử dụng Airphysio giúp kích thích việc đào thải chất bài tiết, ngăn ngừa xẹp phổi và tăng thể tích phổi của bệnh nhân.
• Kiểm soát bệnh hen suyễn hiệu quả, giảm ngủ ngáy và mắc chứng ngừng thở khi ngủ

XEM CHI TIẾT

Cách phòng ngừa cơn hen trở nặng

Để tránh rơi vào 4 mức độ khó thở nguy hiểm, người bệnh cần:

• Dùng thuốc theo đúng phác đồ của bác sĩ.
• Tránh tiếp xúc với các yếu tố kích phát: bụi, lông thú, khói thuốc, thời tiết lạnh.
• Luôn mang theo thuốc giãn phế quản dạng xịt.
• Theo dõi triệu chứng hằng ngày.
• Tái khám định kỳ để điều chỉnh thuốc.

Kết luận

Hiểu rõ 4 mức độ khó thở của cơn hen phế quản giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn trong việc xử trí, từ đó giảm nguy cơ biến chứng nặng hoặc tử vong. Mỗi mức độ có dấu hiệu đặc trưng, đặc biệt là khả năng nói và chỉ số SpO₂ (hai yếu tố quan trọng để đánh giá tình trạng thiếu oxy).

Nếu bạn hoặc người thân đang mắc hen, hãy luôn chuẩn bị kế hoạch dự phòng và đừng quên nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm để kịp thời đưa đi cấp cứu.

• Liên hệ để tư vấn và mua Airphysio: 088 682 7766
• Mua trực tiếp sản phẩm AirPhysio tại đây.