Hôn mê do hạ đường huyết là một trong những biến chứng cấp tính nguy hiểm nhất trong y khoa, đặc biệt thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường. Khi nồng độ đường trong máu giảm sâu, não bộ bị rơi vào trạng thái “đói” năng lượng nghiêm trọng. Nếu không được cấp cứu hạ đường huyết kịp thời trong vòng vài giờ đầu, người bệnh có thể phải gánh chịu những tổn thương não vĩnh viễn, thậm chí tử vong.

Bài viết này Sakae Pharma sẽ cung cấp các thông tin y khoa chuyên sâu về cách nhận biết, nguyên nhân và hướng điều trị hạ đường huyết thể nặng, các bạn cùng mình tìm hiểu nhé!

1. Nhận biết triệu chứng hôn mê do hạ đường huyết

Tình trạng tụt đường huyết thường diễn tiến rất nhanh. Trước khi rơi vào trạng thái hôn mê do hạ đường huyết, cơ thể người bệnh thường phát ra các tín hiệu cảnh báo theo từng cấp độ:

• Giai đoạn đầu (Kích thích thần kinh thực vật): Người bệnh cảm thấy đói cồn cào, bủn rủn tay chân, hồi hộp, tim đập nhanh và vã mồ hôi lạnh (đặc biệt ở vùng trán và cổ).

• Giai đoạn tiến triển (Thiếu máu nuôi não): Khi đường huyết tiếp tục giảm sâu, hệ thần kinh trung ương bị ảnh hưởng gây đau đầu, nhìn mờ, lờ đờ, nói ngọng, mất định hướng hoặc có những hành vi bất thường.

• Giai đoạn nặng (Hôn mê): Người bệnh mất hoàn toàn ý thức, gọi hỏi không biết, có thể xuất hiện các cơn co giật cục bộ hoặc toàn thân. Lúc này, nếu test đường huyết mao mạch, chỉ số thường giảm xuống dưới 2.8 mmol/L (50 mg/dL).

2. Nguyên nhân gây hạ đường huyết dẫn đến hôn mê

Hiểu rõ nguyên nhân hạ đường huyết là chìa khóa quan trọng để điều trị tận gốc và ngăn ngừa bệnh tái phát. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân chính trên lâm sàng:

2.1 Hạ đường huyết lúc đói

Hiện tượng này xảy ra khi cơ thể cạn kiệt nguồn dự trữ glycogen tại gan và không thể tái tạo glucose. Tình trạng này thường gặp ở những người bị suy dinh dưỡng nặng, người nhịn ăn kéo dài, hoặc bệnh nhân bị suy gan mãn tính (xơ gan), suy thận nặng gây rối loạn chuyển hóa nội tiết.

2.2 Hạ đường huyết do thuốc

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến các ca cấp cứu tại bệnh viện.

• Quá liều Insulin hoặc thuốc uống: Việc sử dụng quá liều các thuốc điều trị đái tháo đường (đặc biệt là Insulin và nhóm Sulfonylurea) khiến lượng đường trong máu bị kéo xuống quá thấp.

• Sai lệch trong sinh hoạt: Bệnh nhân vẫn tiêm Insulin đúng liều nhưng lại bỏ bữa ăn, ăn quá muộn, hoặc vận động thể lực quá sức mà không điều chỉnh giảm liều thuốc tương ứng.

2.3 Hạ đường huyết do rượu

Rượu bia có đặc tính ức chế quá trình tân tạo đường tại gan. Khi một người uống lượng lớn rượu trong tình trạng bụng đói, gan phải tập trung chuyển hóa cồn và mất đi khả năng phóng thích glucose vào máu, dễ dẫn đến tụt đường huyết nghiêm trọng và hôn mê sâu.

2.4 Hạ đường huyết do bướu tế bào beta tuyến tụy (Insulinoma)

Đây là một nguyên nhân nội tiết hiếm gặp. Bướu tế bào beta của đảo tụy (thường là u lành tính) tự động tăng tiết hormone Insulin một cách mất kiểm soát, không phụ thuộc vào nồng độ đường trong máu, gây ra các cơn hạ đường huyết tái diễn liên tục, đặc biệt là vào lúc nửa đêm hoặc rạng sáng.

2.5 Hạ đường huyết sau ăn (Hạ đường huyết phản ứng)

Tình trạng này xảy ra sau khi ăn khoảng 1-3 giờ, thường gặp ở những bệnh nhân từng có tiền sử phẫu thuật cắt dạ dày. Thức ăn xuống ruột non quá nhanh kích thích tuyến tụy bài tiết ồ ạt Insulin, dẫn đến lượng đường trong máu bị sụt giảm đột ngột ngay sau khi vừa ăn xong.

3. Điều trị hạ đường huyết và xử lý cấp cứu khẩn cấp

Khi đối mặt với một bệnh nhân bị hôn mê do hạ đường huyết, nguyên tắc tối thượng là phải nâng đường huyết lên càng nhanh càng tốt để bảo vệ tế bào não.

3.1. Cách xử lý khi người bệnh còn tỉnh táo (Mức độ nhẹ và trung bình)

Nếu nhận thấy người bệnh có các dấu hiệu tụt đường huyết nhưng vẫn còn tỉnh táo, nói chuyện và nuốt được, hãy lập tức thực hiện các bước sau:

• Tạm ngừng các thuốc nghi ngờ: Dừng ngay các loại thuốc hạ đường huyết hoặc insulin đang sử dụng để tránh lượng đường tiếp tục dốc ngược.

• Đo nhanh đường huyết: Sử dụng máy đo tại nhà để bấm máu đầu ngón tay nhằm xác định chính xác chỉ số (đồng thời các nhân viên y tế sẽ lấy thêm mẫu máu tĩnh mạch để xét nghiệm chuyên sâu).

• Bổ sung đường nhanh (Quy tắc ưu tiên):

  • Bước 1: Cho người bệnh uống ngay 1 ly nước đường, nước trái cây, sữa có đường hoặc nước ngọt…

  • Bước 2: Ngay sau đó, cho ăn thêm bánh ngọt, kẹo hoặc cơm, cháo để bổ sung lượng đường phức hợp, giúp giữ đường huyết ổn định lâu dài.

>>> Xem thêm: Quy tắc 15-15 & Cấp cứu hạ đường huyết

3.2. Cấp cứu tại bệnh viện khi người bệnh đã hôn mê (Mức độ nặng)

Khi người bệnh đã hôn mê, mất ý thức, việc cho ăn uống bằng đường miệng là tuyệt đối không được phép vì dễ gây sặc. Lúc này, các bác sĩ sẽ tiến hành truyền đường trực tiếp vào máu.

Liệu pháp truyền Glucose ưu trương:

Bác sĩ sẽ sử dụng dung dịch Glucose đặc ( nồng độ 30% hoặc 50% ) để bơm trực tiếp vào tĩnh mạch của bệnh nhân nhằm kéo đường huyết lên ngay lập tức.

Cách tính lượng đường cần bù (Dành cho nhân viên y tế):

Để đưa đường huyết của bệnh nhân về mức an toàn một cách chính xác nhất, các bác sĩ sẽ áp dụng công thức cá thể hóa dựa trên cân nặng:

Trong đó:

• Gbt: Là nồng độ đường huyết an toàn cần đạt tới (Thường mục tiêu là 1 g/L)

• Gh: Là nồng độ đường huyết thực tế của bệnh nhân lúc bị tụt (ví dụ: 0.2 g/L)

🧮 Ví dụ thực tế dễ hiểu:

Một bệnh nhân nặng 50kg, khi nhập viện đo được mức đường huyết sụt nghiêm trọng chỉ còn 0,2 g/L. Áp dụng công thức trên, bác sĩ sẽ xác định cơ thể bệnh nhân đang thiếu hụt và cần được bù ngay lập tức 8g Glucose qua đường tiêm truyền tĩnh mạch. Sau khi được bù đủ lượng đường này, bệnh nhân thông thường sẽ hồi tỉnh nhanh chóng.

4. Phòng ngừa hôn mê do hạ đường huyết

Hôn mê là giai đoạn cực kỳ nguy hiểm, do đó việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò quyết định:

• Tuân thủ phác đồ điều trị: Bệnh nhân đái tháo đường cần uống thuốc hoặc tiêm Insulin đúng liều, đúng giờ theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý tăng liều.

• Chế độ dinh dưỡng khoa học: Ăn uống điều độ, không bỏ bữa, đặc biệt là bữa tối. Nên chuẩn bị sẵn một vài viên kẹo hoặc bánh ngọt mang theo người để xử lý ngay khi có dấu hiệu chớm tụt đường huyết (vã mồ hôi, run tay).

• Sử dụng công nghệ hỗ trợ: Xu hướng hiện nay là áp dụng các thiết bị máy theo dõi đường huyết liên tục (CGM). Thiết bị này sở hữu tính năng cảnh báo chủ động, tự động phát báo động bằng âm thanh khi đường huyết chạm ngưỡng nguy hiểm, giúp người bệnh kịp thời can thiệp trước khi đi vào giấc ngủ hoặc hôn mê.

• Tầm soát định kỳ: Đối với các trường hợp hạ đường huyết không do đái tháo đường, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để tầm soát các bệnh lý tuyến tụy, u tiết insulin hoặc suy tuyến thượng thận nhằm điều trị triệt để nguyên nhân.

Bộ theo dõi đường huyết liên tục LinX CGM

Tính năng nổi bật

– Dữ liệu Glucose theo thời gian thực: Giá trị này biểu thị lượng glucose hiện tại, tự động cập nhật.
– Theo dõi thời gian thực: Cập nhật liên tục nồng độ glucose mỗi phút, biểu thị thông tin rõ ràng cùng mũi tên xu hướng, bất kỳ dữ liệu bất thường nào sẽ được đánh dấu bằng một màu khác.
– Nhỏ gọn, nhẹ và tiện dụng: khối lượng nhẹ chỉ 2.16g, kích thước nhỏ gọn chỉ 22mm tương đường với đồng 20 xu Euro. Thiết kế tối ưu giúp người dùng dễ dàng sử dụng mọi lúc, mọi nơi.

XEM CHI TIẾT

KẾT LUẬN

Hôn mê do hạ đường huyết là một tình trạng y khoa nguy cấp nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và xử trí hiệu quả nếu phát hiện sớm. Việc trang bị kiến thức nhận biết triệu chứng và sở hữu các công cụ theo dõi đường huyết hiện đại chính là “lá chắn” vững chắc nhất để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người bệnh.

• Liên hệ để tư vấn và mua hàng: 096 266 6526 – 036 841 2372
• Mua trực tiếp sản phẩm LinX CGM trên Shopee để được ưu đãi.