Vỗ rung long đờm cho người lớn: Khi nào nên làm và cách thực hiện đúng

Vỗ rung long đờm là kỹ thuật vật lý trị liệu hô hấp dùng lực vỗ và rung lên thành ngực để làm bong chất nhầy ứ đọng ở đường thở nhỏ, giúp đờm di chuyển dần về phế quản lớn và dễ được ho khạc ra ngoài. Kỹ thuật này thường được áp dụng cho người có tăng tiết đờm nhưng khó tự tống xuất, như người bị bệnh hô hấp mạn tính, người nằm lâu hoặc trẻ nhỏ có đờm nhớt gây khó thở.

Bài viết dưới đây sẽ được Sakae Pharma giải thích vỗ rung long đờm là gì, tác dụng thực sự đến đâu, cách thực hiện từng bước, khi nào nên và không nên áp dụng, cùng những câu hỏi thường gặp khi tự thực hiện tại nhà.

Vỗ rung long đờm là gì?

Vỗ rung long đờm là một kỹ thuật thuộc nhóm vật lý trị liệu hô hấp, sử dụng tác động cơ học lên thành ngực nhằm hỗ trợ làm long và di chuyển chất tiết, đờm trong đường hô hấp. Sau đó, người bệnh có thể kết hợp ho hoặc khạc đờm để đưa chất tiết ra ngoài.

Kỹ thuật này thường được sử dụng trong một số trường hợp có nhiều đờm hoặc khả năng tự làm sạch đường thở bị hạn chế. Tuy nhiên, vỗ rung chỉ mang tính hỗ trợ làm sạch đường thở, không thay thế việc điều trị nguyên nhân gây tăng tiết đờm.

Một điều cần hiểu rõ là vỗ rung không có nghĩa đờm sẽ tự động được “đánh bật” ra khỏi phổi. Hiệu quả làm sạch đường thở còn phụ thuộc vào vị trí và tính chất của đờm, khả năng ho khạc, tình trạng hô hấp và bệnh lý đi kèm.

Vỗ rung long đờm có tác dụng gì?

• Làm long đờm: Lực vỗ và rung tác động lên thành ngực giúp làm lỏng lớp chất nhầy đang bám chặt vào thành phế quản nhỏ.
• Hỗ trợ di chuyển chất tiết: Kết hợp với tư thế dẫn lưu, đờm được hỗ trợ di chuyển dần từ các đường thở nhỏ về phía phế quản lớn, nơi dễ được tống xuất hơn.
• Kích thích ho khạc: Khi đờm đã dồn về đường thở lớn, phản xạ ho tự nhiên hoặc chủ động dễ đẩy đờm ra ngoài hơn so với khi đờm còn nằm sâu trong phổi.
• Hỗ trợ thông thoáng đường thở: Loại bớt đờm ứ đọng giúp giảm cảm giác nặng ngực, khó thở và giảm nguy cơ ứ đọng gây nhiễm trùng thứ phát ở đường hô hấp dưới.

Vỗ rung long đờm được thực hiện như thế nào?

Chuẩn bị trước khi vỗ rung

• Thực hiện vào buổi sáng sau khi thức dậy, khi đờm tích tụ nhiều nhất qua đêm, hoặc trước khi đi ngủ nếu hay ho về đêm.
• Không thực hiện ngay sau bữa ăn, nên cách bữa ăn khoảng 1-2 giờ để tránh nôn trớ.
• Lót một lớp áo hoặc khăn mỏng, không vỗ trực tiếp lên da trần.

Tư thế vỗ rung

Sắp xếp người được vỗ ở tư thế sao cho vùng phổi cần dẫn lưu nằm cao hơn, có thể là ngồi thẳng, ngồi ngả hoặc nằm nghiêng, tùy vùng phổi đang ứ đờm.

Kỹ thuật vỗ

Khum bàn tay, vỗ dứt khoát và đều nhịp lên thành ngực, tại vùng hai bên ngực và hai bên lưng. Mỗi nhịp vỗ nên tạo âm thanh rỗng, đây là dấu hiệu lực vỗ phù hợp và không gây đau. Chuyển động chủ yếu ở cổ tay, cánh tay thả lỏng.

Kỹ thuật rung

Sau khi vỗ, đặt bàn tay phẳng lên cùng vị trí, căng nhẹ cơ cánh tay và vai để tạo rung lắc nhẹ trong lúc người được vỗ hít sâu và thở ra chậm, dứt khoát.

Ho và khạc đờm sau khi vỗ rung

Mỗi lần vỗ rung một vùng phổi thường kéo dài khoảng 3-5 phút. Sau khi vỗ xong, khuyến khích ho mạnh hoặc hắng giọng để đẩy đờm đã dồn về đường thở lớn ra ngoài. Nên tránh vỗ trực tiếp lên xương ức, cột sống và vùng lưng dưới.

Khi nào có thể áp dụng vỗ rung long đờm?

Vỗ rung long đờm thường được cân nhắc khi có tình trạng tăng tiết đờm nhưng khả năng tự ho khạc kém, ví dụ:

• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), viêm phế quản mạn, giãn phế quản, xơ nang
• Người nằm lâu do tai biến, liệt, hôn mê hoặc sau phẫu thuật
• Trẻ nhỏ có đờm nhớt, chưa biết chủ động ho khạc

Ngược lại, cần thận trọng hoặc tránh áp dụng với người bị gãy xương sườn chưa cố định, suy hô hấp cấp, phù phổi cấp, nhồi máu cơ tim cấp hoặc suy tim nặng, và người đang dẫn lưu màng phổi.

Có nên vỗ rung long đờm tại nhà không?

Vỗ rung long đờm có thể thực hiện tại nhà nếu người thực hiện đã được bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu hướng dẫn đúng vị trí, đúng lực và đúng tần suất. Với người có bệnh nền phức tạp như bệnh tim mạch, loãng xương nặng hoặc mới phẫu thuật lồng ngực, nên ưu tiên thực hiện tại cơ sở y tế hoặc có người có chuyên môn hướng dẫn trực tiếp ít nhất một lần trước khi tự làm tại nhà.

Nếu trong lúc thực hiện xuất hiện các dấu hiệu như khó thở tăng, đau ngực, ho ra máu hoặc tím tái môi và đầu ngón tay, cần dừng lại ngay và đưa người bệnh đi khám.

Vỗ rung long đờm có phù hợp với mọi người không?

Không phải ai cũng phù hợp để vỗ rung long đờm. Đây là kỹ thuật có chỉ định và chống chỉ định rõ ràng, phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe cụ thể của từng người:

Vì vậy, người có bệnh nền nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng, thay vì tự thực hiện theo hướng dẫn chung.

Vỗ rung long đờm cho trẻ em có gì khác?

So với người lớn, vỗ rung long đờm cho trẻ em có một số khác biệt về lực và vị trí:

• Lực vỗ nhẹ hơn nhiều so với người lớn, phù hợp với lồng ngực còn nhỏ và xương sườn mềm của trẻ.
• Thường dùng đầu ngón tay chụm lại hoặc dụng cụ vỗ chuyên dụng thay vì cả bàn tay khum như ở người lớn.
• Thời gian mỗi lần vỗ ngắn hơn, theo dõi sát phản ứng của trẻ trong suốt quá trình.
• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cần được vỗ rung bởi người đã được hướng dẫn đúng cách hoặc nhân viên y tế, vì cấu trúc lồng ngực và đường thở của trẻ nhạy cảm hơn người lớn.

Vỗ rung long đờm có làm sạch hết đờm trong phổi không?

Vỗ rung long đờm không phải là biện pháp duy nhất và cũng không đảm bảo làm sạch hoàn toàn đờm trong phổi. Đây là một trong nhiều kỹ thuật hỗ trợ làm sạch đường thở, hiệu quả tùy thuộc vào lượng đờm, vị trí ứ đọng và tình trạng bệnh nền. Trong nhiều trường hợp, vỗ rung cần được kết hợp với các biện pháp khác như tập thở, dẫn lưu tư thế hoặc dụng cụ hỗ trợ thở để đạt hiệu quả làm sạch đường thở tốt hơn, thay vì chỉ dựa vào một kỹ thuật duy nhất.

Ngoài vỗ rung, còn cách nào hỗ trợ làm sạch đường thở?

• Uống đủ nước theo tình trạng sức khỏe: giúp làm loãng chất nhầy tự nhiên, nên điều chỉnh lượng nước phù hợp với bệnh nền như suy tim hoặc suy thận nếu có.
• Ho chủ động: kỹ thuật ho có kiểm soát giúp tống đờm ra ngoài hiệu quả hơn ho tự phát.
• Dẫn lưu tư thế: thay đổi tư thế cơ thể để trọng lực hỗ trợ đờm di chuyển về đường thở lớn, có thể thực hiện độc lập hoặc kết hợp với vỗ rung.
• Tập thở: các bài tập thở sâu, thở chúm môi giúp cải thiện thông khí và hỗ trợ đẩy đờm.
• Kỹ thuật tạo áp lực dương khi thở ra (OPEP): người bệnh tự thở ra qua một dụng cụ chuyên dụng, tạo dao động áp lực làm rung động đường thở từ bên trong, hỗ trợ đờm bong ra mà không cần người khác hỗ trợ. AirPhysio là một dụng cụ hoạt động theo cơ chế này, phù hợp với người muốn chủ động hỗ trợ làm sạch đường thở tại nhà. Đây là thiết bị hỗ trợ đường thở, không dùng để chẩn đoán hay thay thế điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

Thiết bị hỗ trợ hô hấp AirPhysio

Tính năng nổi bật

• Làm sạch đường thở: loại bỏ đờm, chất nhầy, giảm tắc nghẽn đường thở
• Góp phần hỗ trợ tăng dung tích phổi tự nhiên, cải thiện chức năng hô hấp, giúp bạn thở dễ dàng hơn.
• Hỗ trợ quá trình phục hồi sau phẫu thuật như: phẫu thuật tim, phẫu thuật ổ bụng…việc sử dụng Airphysio giúp kích thích việc đào thải chất bài tiết, ngăn ngừa xẹp phổi và tăng thể tích phổi của bệnh nhân.
• Kiểm soát bệnh hen suyễn hiệu quả, giảm ngủ ngáy và mắc chứng ngừng thở khi ngủ

XEM CHI TIẾT

Kết luận

Vỗ rung long đờm là kỹ thuật vật lý trị liệu hô hấp hỗ trợ làm long và di chuyển đờm ra khỏi đường thở, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng từ người lớn có bệnh hô hấp mạn tính, người nằm lâu đến trẻ nhỏ, nhưng không phải ai cũng áp dụng được và không phải là biện pháp làm sạch đờm duy nhất. Thực hiện đúng kỹ thuật, đúng đối tượng và kết hợp với các biện pháp hỗ trợ khác sẽ giúp đường thở thông thoáng hơn một cách an toàn.

• Liên hệ để tư vấn và mua Airphysio: 088 682 7766
• Mua trực tiếp sản phẩm AirPhysio tại đây.