Biến chứng suy thận ở người đái tháo đường: Nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo

Đái tháo đường không chỉ ảnh hưởng đến đường huyết mà còn có thể gây tổn thương nhiều cơ quan, trong đó thận là một trong những cơ quan dễ bị ảnh hưởng. Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, các mạch máu nhỏ tại thận có thể bị tổn thương, làm suy giảm khả năng lọc và đào thải chất thải của cơ thể.

Đáng lo ngại, biến chứng suy thận thường tiến triển âm thầm, ít có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như thiếu máu, rối loạn điện giải, bệnh tim mạch và suy thận giai đoạn cuối. Cùng Sakae Pharma tìm hiểu qua bài viết dưới đây!

1. Biến chứng suy thận ở người đái tháo đường

Mỗi quả thận có khoảng một triệu cầu thận, là những búi mao mạch nhỏ lọc chất thải khỏi máu và giữ lại đạm (protein) cần thiết cho cơ thể. Khi đường huyết tăng cao kéo dài, các mao mạch này bị tổn thương theo nhiều bước:

• Tăng áp lực trong cầu thận: thận phải lọc nhiều hơn để đào thải đường dư thừa, khiến màng lọc dày lên và dần xơ hóa.
• Rò rỉ albumin: albumin lọt vào nước tiểu, lúc đầu là lượng nhỏ (vi đạm niệu), về sau là lượng lớn (đại đạm niệu).
• Giảm mức lọc cầu thận (eGFR): số cầu thận còn hoạt động giảm dần, creatinine máu tăng và độc tố bị tích tụ.

Bên cạnh đường huyết cao, một số yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận ở người đái tháo đường, bao gồm:

Theo các tài liệu y khoa, khoảng 20-40% người đái tháo đường sẽ xuất hiện biến chứng thận, và đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận mạn, suy thận giai đoạn cuối.

2. Các giai đoạn của bệnh thận đái tháo đường

Bệnh thận mạn được phân giai đoạn theo mức lọc cầu thận ước tính (eGFR, đơn vị mL/phút/1,73 m²) theo hướng dẫn của KDIGO.

Song song đó, tỷ lệ albumin/creatinine niệu (ACR) dưới 30 mg/g là bình thường, 30-300 mg/g là vi đạm niệu và trên 300 mg/g là đại đạm niệu. Vi đạm niệu thường là dấu hiệu sớm nhất, và kiểm soát tốt ở giai đoạn này có thể làm chậm tiến triển bệnh. Khi đã có triệu chứng rõ rệt, bệnh có thể tiến tới suy thận giai đoạn cuối trong khoảng 5-10 năm nếu không được kiểm soát hiệu quả.

3. Dấu hiệu suy thận ở người đái tháo đường

3.1. Giai đoạn đầu: gần như không có triệu chứng

Cơ thể còn bù trừ được nên người bệnh thường không thấy bất thường, và bệnh chỉ được phát hiện qua xét nghiệm nước tiểu. Theo ADA, người đái tháo đường típ 2 nên được sàng lọc ngay khi chẩn đoán, người típ 1 sau 5 năm mắc bệnh, rồi lặp lại hằng năm.

3.2. Giai đoạn muộn: triệu chứng rõ hơn

Khi chức năng thận suy giảm đáng kể, bạn có thể gặp:

• Phù mí mắt, mặt, bàn chân hoặc phù toàn thân
• Nước tiểu có nhiều bọt kéo dài
• Huyết áp tăng cao, khó kiểm soát
• Mệt mỏi, da xanh xao do thiếu máu
• Buồn nôn, chán ăn, ngứa da
• Hạ đường huyết thường xuyên hơn, do thận giảm đào thải insulin

Ở người đái tháo đường, các triệu chứng của hội chứng urê huyết có thể xuất hiện sớm hơn so với người suy thận do nguyên nhân khác. Hãy đi khám ngay nếu bạn bị phù mới xuất hiện, nước tiểu giảm hoặc nhiều bọt kéo dài, hay huyết áp tăng đột ngột.

4. Biến chứng nguy hiểm khi suy thận ở người đái tháo đường

• Suy thận giai đoạn cuối: người bệnh phải lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.
• Biến chứng tim mạch: bệnh thận mạn làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim và đột quỵ.
• Rối loạn điện giải: đặc biệt là tăng kali máu, có thể gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
• Thiếu máu và loạn dưỡng xương: do thận giảm sản xuất hormone và điều hòa canxi, phospho.
• Tích lũy thuốc: một số thuốc hạ đường huyết thải trừ qua thận, nên khi thận tổn thương, nguy cơ hạ đường huyết hoặc tác dụng phụ tăng lên. Bác sĩ sẽ điều chỉnh liều theo eGFR.

5. Chẩn đoán và điều trị

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm ACR, creatinine máu để tính eGFR, tổng phân tích nước tiểu và siêu âm thận. Chẩn đoán bệnh thận mạn cần bất thường kéo dài ít nhất 3 tháng. Sinh thiết thận chỉ thực hiện khi nghi ngờ có bệnh lý thận khác.

Mục tiêu điều trị là làm chậm tiến triển bệnh và giảm nguy cơ tim mạch:

• Kiểm soát đường huyết theo mục tiêu cá thể hóa
• Kiểm soát huyết áp, với mục tiêu theo ADA là dưới 130/80 mmHg. Thuốc ức chế men chuyển hoặc ARB thường được ưu tiên khi có tăng huyết áp kèm albumin niệu
• Một số nhóm thuốc như ức chế SGLT2, đồng vận GLP-1 hoặc finerenone cho thấy lợi ích bảo vệ thận và tim ở nhóm bệnh nhân phù hợp
• Kiểm soát rối loạn mỡ máu
• Giai đoạn cuối: chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng hoặc ghép thận

Việc dùng hoặc ngừng thuốc phải theo chỉ định của bác sĩ.

6. Cách phòng ngừa suy thận ở người đái tháo đường

6.1. Kiểm soát đường huyết và huyết áp

Theo dõi đường huyết thường xuyên giúp nhận ra biến động bất thường kịp thời. Thiết bị theo dõi đường huyết liên tục như LinX CGM đo glucose dịch kẽ liên tục, hỗ trợ người dùng quan sát xu hướng đường huyết trong ngày. Thiết bị này không đo chức năng thận hay huyết áp và không dùng để chẩn đoán hay điều trị bệnh, nên bạn vẫn cần xét nghiệm ACR, eGFR định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

Bộ theo dõi đường huyết liên tục LinX CGM

Tính năng nổi bật

– Dữ liệu Glucose theo thời gian thực: Giá trị này biểu thị lượng glucose hiện tại, tự động cập nhật.
– Theo dõi thời gian thực: Cập nhật liên tục nồng độ glucose mỗi phút, biểu thị thông tin rõ ràng cùng mũi tên xu hướng, bất kỳ dữ liệu bất thường nào sẽ được đánh dấu bằng một màu khác.
– Nhỏ gọn, nhẹ và tiện dụng: khối lượng nhẹ chỉ 2.16g, kích thước nhỏ gọn chỉ 22mm tương đường với đồng 20 xu Euro. Thiết kế tối ưu giúp người dùng dễ dàng sử dụng mọi lúc, mọi nơi.

XEM CHI TIẾT

6.2. Xét nghiệm chức năng thận định kỳ

Hãy xét nghiệm ACR và eGFR ít nhất mỗi năm, dày hơn nếu bác sĩ chỉ định.

6.3. Điều chỉnh chế độ ăn

Theo ADA, nên ăn dưới 2.300 mg natri mỗi ngày (khoảng 5-6 g muối), hạn chế đồ chế biến sẵn và dưa muối. Với người bị bệnh thận mạn chưa lọc máu, lượng đạm khuyến cáo thường khoảng 0,8 g/kg cân nặng mỗi ngày. Bạn nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có chế độ phù hợp với giai đoạn bệnh.

6.4. Duy trì lối sống lành mạnh

• Bỏ thuốc lá, vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng
• Không tự ý dùng thuốc giảm đau nhóm NSAID như ibuprofen, diclofenac vì có thể gây hại cho thận
• Hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc mới hoặc thảo dược

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao đái tháo đường gây suy thận? Đường huyết cao kéo dài làm tăng áp lực lọc và tổn thương mao mạch cầu thận. Cùng với tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu, cầu thận dần xơ hóa và giảm chức năng lọc.

2. Suy thận do tiểu đường có chữa khỏi được không? Cầu thận đã xơ hóa thường không hồi phục. Tuy nhiên, phát hiện sớm và kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp có thể làm chậm đáng kể tiến triển của bệnh.

3. Bao lâu thì đái tháo đường gây biến chứng thận? Thường sau nhiều năm mắc bệnh. Ở người típ 2, tổn thương thận có thể đã có ngay khi chẩn đoán vì bệnh thường được phát hiện muộn.

4. Người đái tháo đường bị suy thận nên ăn gì? Nên giảm muối, kiểm soát đạm vừa phải và có thể cần hạn chế kali, phospho tùy giai đoạn. Chế độ ăn cần cá nhân hóa theo hướng dẫn của bác sĩ.

5. Bao lâu nên xét nghiệm chức năng thận một lần? Ít nhất mỗi năm một lần.

Kết luận

Biến chứng suy thận ở người đái tháo đường tiến triển âm thầm nhưng có thể làm chậm nếu phát hiện sớm. Hãy kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp, ăn nhạt, sống lành mạnh và xét nghiệm thận hằng năm để bảo vệ chức năng thận lâu dài.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hay chỉ định điều trị của bác sĩ.

• Liên hệ để tư vấn và mua hàng: 088 682 7766
• Mua trực tiếp sản phẩm CGM LinX tại đây