Chụp X quang có phát hiện ung thư phổi không? Khi nào cần CT?

Chụp X quang có phát hiện ung thư phổi không? Câu trả lời là có nhưng không phải lúc nào cũng thấy. Phim X-quang ngực cho bác sĩ thấy những vùng mờ đáng ngờ trong phổi, nên nó thường là bước kiểm tra đầu tiên. Có điều, khối u còn nhỏ hoặc nằm sau xương, sau tim thì X-quang rất dễ bỏ sót. Vì vậy phim “bình thường” chưa phải lời cam đoan, mà phim “có bóng mờ” cũng chưa phải kết luận ung thư. Nếu bạn đang sống chung với COPD, khó thở hay nghẹt đờm kéo dài, càng nên hiểu rõ giới hạn này. Trong bài viết này, Sakae Pharma sẽ giải đáp vấn đề này chi tiết.

Chụp X-quang phổi có phát hiện được ung thư phổi ở mức nào?

X-quang ngực chụp một tấm ảnh phẳng của lồng ngực: phổi, tim, xương sườn, đường thở. Chụp nhanh, không cần chuẩn bị gì đặc biệt, chi phí cũng nhẹ nhàng, thường chỉ khoảng 100.000 đến 300.000 đồng tùy cơ sở và loại máy.

Khi có khối u, phim thường hiện lên một vùng mờ. Theo Vinmec, u ở gần rốn phổi hay có bờ tua gai, ranh giới không rõ; u ở vùng ngoại vi thường là bóng mờ tròn hoặc bầu dục. Đôi khi dấu hiệu đầu tiên lại là xẹp phổi, hoặc một vùng “viêm” mãi không hết.

Nói cách khác, X-quang giống người đứng ngoài chỉ tay: “chỗ này đáng ngờ đó”. Còn đáng ngờ vì lý do gì thì tấm phim không tự trả lời được.

Có hai giới hạn bạn nên biết ngay từ đây. Thứ nhất, phim chỉ cho thấy hình dạng, không cho biết bản chất. Một khối xám trắng có thể là ung thư, nhưng cũng có thể là áp xe, viêm hay một tổn thương lành tính, và X-quang thường không phân biệt được những trường hợp này. Thứ hai, khối u nhỏ hơn khoảng 1 cm thường rất khó thấy trên phim X-quang ngực.

Chụp X-quang có phát hiện ung thư phổi không
Chụp X-quang có phát hiện ung thư phổi không?

Vì sao X-quang vẫn có thể bỏ sót ung thư phổi?

Lý do khá đơn giản: X-quang là ảnh hai chiều, mọi thứ trong lồng ngực chồng lên nhau trên một tấm phim. Khối u nhỏ, hoặc núp sau xương sườn, xương đòn, bóng tim thì rất khó nhìn ra. Các tài liệu y khoa đều nhắc rằng X-quang dễ thấy tổn thương khi nó đã đủ lớn, còn ở giai đoạn sớm thì CT nhạy hơn.

Những tình huống X-quang dễ bỏ sót nhất:

  • Khối u nhỏ, dưới khoảng 1 cm
  • Khối u nằm sau xương sườn, xương đòn hoặc bóng tim
  • Phim chụp chưa chuẩn, ví dụ người bệnh cử động hoặc không nín thở đúng lúc

Người có bệnh phổi nền còn khó hơn một chút. Phổi COPD, giãn phế quản hay từng bị lao, viêm phổi thường có sẵn sẹo và vùng tổn thương cũ, nên một nốt mới đôi khi lẫn vào nền phim. Vì vậy bác sĩ hay muốn so với phim cũ, và bạn nên giữ phim cũ để mang theo mỗi lần đi khám.

Chụp X-quang phổi diễn ra như thế nào?

Nhiều người ngại đi chụp vì chưa biết sẽ phải làm gì. Thực ra mọi thứ khá nhanh gọn:

  1. Chuẩn bị: không cần nhịn ăn, bạn uống thuốc như bình thường. Nên mặc đồ rộng, dễ thay.
  2. Thay áo choàng: bạn được đề nghị thay áo choàng và tháo vòng cổ, trang sức hay vật kim loại ở vùng ngực, vì kim loại làm nhiễu hình ảnh. Phụ nữ thường phải cởi áo ngực do móc kim loại.
  3. Vào tư thế: bạn đứng đối diện máy. Ai không đứng được thì có thể ngồi hoặc nằm, kỹ thuật viên sẽ hướng dẫn.
  4. Nín thở vài giây: mỗi lần chụp chỉ mất một phần giây, nhưng thường phải chụp thêm một tư thế khác nên cả buổi mất vài phút.
  5. Nhận kết quả: có nơi trả kết quả sau vài phút, có nơi lâu hơn tùy cơ sở. Chụp xong bạn có thể về nhà hoặc đi làm lại ngay.

Lượng tia X trong một lần chụp rất nhỏ nên được xem là an toàn với hầu hết mọi người. Nếu bạn đang mang thai hoặc nghi ngờ mình có thai, hãy báo với bác sĩ hoặc kỹ thuật viên trước khi chụp.

Các tư thế chụp X-quang phổi
Các tư thế chụp X-quang phổi

Phim X-quang phổi bất thường: làm gì để xác định có ung thư phổi?

Đừng vội hoảng. Bóng mờ trên phim có thể là viêm, lao, sẹo cũ hay nang, không phải lúc nào cũng là ung thư.

Xét nghiệm Dùng để làm gì
Chụp CT ngực Nhìn rõ hơn vùng đáng ngờ, kể cả tổn thương nhỏ mà X-quang chưa thấy
PET-CT Đánh giá thêm tổn thương có lan sang nơi khác hay không
Nội soi phế quản Quan sát bên trong đường thở và lấy mẫu khi cần
Xét nghiệm tế bào trong đờm Tìm tế bào bất thường trong đờm
Sinh thiết Lấy mẫu mô để soi dưới kính, giúp xác định rõ nhất đó có phải tế bào ung thư hay không

Bác sĩ sẽ chọn xét nghiệm nào tùy tình trạng của từng người, không phải ai cũng cần làm hết.

Người bị COPD có nguy cơ ung thư phổi cao hơn không?

Có, và đây là điều nhiều người bệnh COPD không được nghe đủ. Một nghiên cứu lớn từ Hàn Quốc, đăng trên tạp chí Thorax năm 2020, ghi nhận người không hút thuốc nhưng có COPD có nguy cơ ung thư phổi cao hơn hơn gấp đôi so với người không có COPD. Mức nguy cơ ấy ngang với người từng hút thuốc nhưng không có COPD. Ở người vừa hút thuốc vừa có COPD, nguy cơ còn cao hơn nữa.

Các nghiên cứu dịch tễ khác cũng ghi nhận COPD có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi khoảng 2 đến 6 lần, ngay cả khi đã tính tới thói quen hút thuốc. Một phần vì hai bệnh có chung nguyên nhân như thuốc lá, ô nhiễm không khí hay bụi nghề nghiệp, nhưng bản thân COPD cũng được xem là một yếu tố nguy cơ độc lập.

Nói vậy không phải để bạn lo lắng quá mức. Phần lớn người COPD không mắc ung thư phổi. Nhưng nó có nghĩa là một thay đổi lạ trong cơn ho, lượng đờm hay hơi thở không nên bị gạt đi bằng câu “chắc do bệnh nền”. Hiện các khuyến cáo tầm soát chính thức vẫn dựa chủ yếu vào tuổi và tiền sử hút thuốc, nên bạn hãy chủ động hỏi bác sĩ xem mình có thuộc nhóm nên chụp CT liều thấp hay không.

Người bị COPD có nguy cơ ung thư phổi cao hơn không
Người bị COPD có nguy cơ ung thư phổi cao hơn không

Dấu hiệu nghi ung thư phổi ở người COPD, khó thở, nghẹt đờm

Triệu chứng của COPD và của ung thư phổi có thể giống nhau: ho, khó thở, tức ngực. Nên nhiều người dễ nghĩ “chắc do bệnh nền thôi” rồi để lâu. Hãy đi khám sớm nếu bạn thấy:

  • Ho kéo dài mà tính chất thay đổi so với mọi khi
  • Ho ra máu hoặc đờm có lẫn máu
  • Đau ngực, khàn giọng kéo dài
  • Sụt cân không rõ lý do
  • Khó thở nặng lên bất thường

Bên cạnh đó, hãy tái khám đúng hẹn, mang theo phim cũ, và nói rõ với bác sĩ về tiền sử hút thuốc hay môi trường làm việc nhiều bụi.

Thiết bị tập thở Airphysio: hỗ trợ long đờm, chăm đường thở mỗi ngày

Chuyện chẩn đoán thì để bác sĩ lo. Việc bạn làm được mỗi ngày là giúp mình thở dễ chịu hơn. Đờm đặc, khó khạc khiến người bệnh mệt, nhất là buổi sáng và ban đêm.

Airphysio là thiết bị tập thở cầm tay, hoạt động theo nguyên lý OPEP, tức tạo áp lực dương dao động khi bạn thở ra. Luồng khí đi qua thiết bị tạo rung nhẹ trong đường thở, hỗ trợ làm long đờm để dễ khạc hơn. Thiết bị không dùng thuốc, không cần pin, nhỏ gọn nên mang đi đâu cũng tiện.

Airphysio thiết bị hỗ trợ tập thở
Airphysio thiết bị hỗ trợ tập thở

Có hai điều cần nói rõ. Một, Airphysio là thiết bị hỗ trợ chăm sóc đường thở, không dùng để chẩn đoán hay tầm soát ung thư phổi, và không thay thế thuốc hay phác đồ bác sĩ đã chỉ định.

Hai, nếu bạn có bệnh phổi nặng hoặc đang điều trị, hãy hỏi bác sĩ trước và dùng đúng theo hướng dẫn.

Thiết bị hỗ trợ hô hấp AirPhysio

Tính năng nổi bật

Làm sạch đường thở: loại bỏ đờm, chất nhầy, giảm tắc nghẽn đường thở
Góp phần hỗ trợ tăng dung tích phổi tự nhiên, cải thiện chức năng hô hấp, giúp bạn thở dễ dàng hơn.
Hỗ trợ quá trình phục hồi sau phẫu thuật như: phẫu thuật tim, phẫu thuật ổ bụng…việc sử dụng Airphysio giúp kích thích việc đào thải chất bài tiết, ngăn ngừa xẹp phổi và tăng thể tích phổi của bệnh nhân.
Kiểm soát bệnh hen suyễn hiệu quả, giảm ngủ ngáy và mắc chứng ngừng thở khi ngủ

MUA NGAY

Câu hỏi thường gặp về chụp X-quang phổi và ung thư phổi

X-quang phổi bình thường thì có chắc không bị ung thư phổi không?

Không chắc. X-quang có thể bỏ sót khối u nhỏ hoặc bị che khuất. Nếu bạn vẫn có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, hãy hỏi bác sĩ về chụp CT.

Chụp X-quang phổi hết bao nhiêu tiền?

Thường khoảng 100.000 đến 300.000 đồng, tùy cơ sở y tế và loại máy.

Chụp X-quang phổi có cần nhịn ăn không?

Không. Bạn ăn uống và dùng thuốc bình thường, chỉ cần tháo trang sức và vật kim loại ở vùng ngực trước khi chụp.

Người bị COPD có cần chụp CT phổi để tầm soát ung thư không?

Không có câu trả lời chung cho tất cả. Bác sĩ sẽ dựa vào tuổi, tiền sử hút thuốc, triệu chứng và phim cũ của bạn để quyết định.

Người bị COPD có dễ bị ung thư phổi hơn không?

Nhiều nghiên cứu cho thấy COPD làm tăng nguy cơ ung thư phổi, kể cả ở người không hút thuốc. Dù vậy, phần lớn người COPD không mắc ung thư phổi. Điều quan trọng là đi khám sớm khi triệu chứng thay đổi bất thường.

Airphysio có dùng để phát hiện hay thay thế điều trị ung thư phổi không?

Không. Airphysio chỉ là thiết bị hỗ trợ chăm sóc đường thở, giúp làm long đờm. Việc chẩn đoán và điều trị luôn do bác sĩ chỉ định.

Tóm lại: chụp X-quang có phát hiện được ung thư phổi không?

X-quang là bước đầu hữu ích, nhưng không phải thước đo cuối cùng. Phim bình thường chưa chắc đã yên tâm, phim có bóng mờ cũng chưa chắc là ung thư. Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có triệu chứng kéo dài, hãy hẹn bác sĩ để bàn về CT liều thấp. Còn trong lúc đó, chăm đường thở đều đặn mỗi ngày vẫn là việc nhỏ nhưng đáng làm.

Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hay điều trị của bác sĩ. Người đọc nên tham khảo thêm khuyến cáo từ WHO, Bộ Y tế Việt Nam, Mayo Clinic và các cơ sở y tế uy tín.

  • Liên hệ để tư vấn và mua Airphysio: 088 682 7766
  • Mua trực tiếp sản phẩm AirPhysio tại đây

Nguồn tham khảo