Nguyên nhân ung thư phổi: Không hút thuốc lá có mắc bệnh không?

Liệu không hút thuốc lá có mắc ung thư phổi không? Câu trả lời là “có”. Mặc dù hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu, nguyên nhân ung thư phổi không chỉ liên quan đến thuốc lá mà còn bao gồm việc tiếp xúc với khói thuốc thụ động, khí radon, ô nhiễm không khí, amiăng và các tác nhân nghề nghiệp khác. Yếu tố di truyền cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Vậy đâu là những yếu tố nguy cơ gây ung thư phổi, ai dễ mắc bệnh và làm thế nào để phòng ngừa hiệu quả? Cùng Sakae Pharma tìm hiểu 6 yếu tố nguy cơ thường gặp để nhận diện sớm và chủ động bảo vệ sức khỏe đường hô hấp.

Ung thư phổi là bệnh gì?

Ung thư phổi là tình trạng các tế bào bất thường trong mô phổi phát triển mất kiểm soát, hình thành khối u ác tính và có khả năng xâm lấn những mô xung quanh hoặc di căn đến các cơ quan khác. Bệnh thường bắt nguồn từ các tế bào lót đường dẫn khí hoặc những cấu trúc khác trong phổi. Nếu không phát hiện sớm, khối u có thể xâm lấn mô xung quanh và di căn đến gan, xương hoặc não.

Hai nhóm ung thư phổi chính

Nguyên nhân ung thư phổi

Ung thư phổi hiếm khi do một yếu tố đơn lẻ. Phần lớn trường hợp là kết quả của nhiều tác nhân cùng tác động lên phổi trong thời gian dài.

Các nguyên nhân ung thư phổi có thể chia thành hai nhóm: nhóm có thể thay đổi (hút thuốc, khói thụ động, radon, ô nhiễm, môi trường nghề nghiệp) và nhóm khó thay đổi (di truyền, tuổi tác, bệnh phổi nền). Nhóm thứ nhất là nơi mỗi người có thể chủ động can thiệp để giảm nguy cơ:

1. Hút thuốc lá

Hút thuốc lá, gồm thuốc lá điếu, xì gà và thuốc lào, là nguyên nhân hàng đầu, liên quan đến khoảng 80-90% ca bệnh. Khói thuốc chứa hàng nghìn chất hóa học, nhiều chất trong đó gây ung thư. Chúng liên tục làm tổn thương lớp tế bào lót đường thở khiến tế bào đột biến theo thời gian. Hút càng lâu, càng nhiều thì nguy cơ càng cao. Với thuốc lá điện tử, bằng chứng còn hạn chế, nhưng các chuyên gia vẫn khuyến cáo không sử dụng.

2. Khói thuốc lá thụ động

Thường xuyên hít khói thuốc của người khác vẫn làm tăng nguy cơ. Một số tài liệu ghi nhận sống hoặc làm việc chung với người hút thuốc có thể làm nguy cơ tăng khoảng 20-30% ở người không hút. Phụ nữ và trẻ nhỏ trong gia đình có người hút thuốc là nhóm khó tránh khỏi môi trường này.

3. Khí radon

Radon là chất phóng xạ tự nhiên, không màu, không mùi, có thể rò rỉ từ đất đá vào nhà. Hít radon nồng độ cao lâu dài là nguyên nhân gây bệnh đứng thứ hai sau thuốc lá ở nhiều quốc gia, và đứng đầu ở người chưa từng hút thuốc. Nguy cơ còn tăng mạnh hơn khi người tiếp xúc radon đồng thời hút thuốc.

4. Ô nhiễm không khí

Bụi mịn, khí thải giao thông và khói công nghiệp là tác nhân đáng lo ngại ở các đô thị lớn, vì có thể gây viêm mạn tính và tổn thương tế bào phổi. Khói bếp than, củi trong không gian kín, thiếu thông gió cũng là yếu tố nguy cơ.

5. Amiăng và tác nhân nghề nghiệp

Người làm trong ngành xây dựng, khai khoáng, luyện kim có thể tiếp xúc amiăng, asen, crom, niken. Nếu đồng thời hút thuốc, nguy cơ cao hơn nhiều so với khi chỉ có một yếu tố.

6. Di truyền và tiền sử bệnh phổi

Người có người thân ruột thịt từng mắc ung thư phổi có nguy cơ cao hơn, với khoảng 8% ca bệnh liên quan đến di truyền gia đình theo một số tài liệu. Các bệnh phổi mạn tính như COPD hoặc xơ phổi gây viêm kéo dài cũng có thể tạo điều kiện cho tế bào bất thường phát triển.

Người không hút thuốc lá có bị ung thư phổi không?

Người chưa từng hút thuốc vẫn có thể mắc ung thư phổi. Theo các nguồn trong nước, khoảng 10-25% bệnh nhân thuộc nhóm này, gặp nhiều hơn ở phụ nữ, người gốc Á và người trẻ tuổi. Thể bệnh thường gặp nhất là ung thư biểu mô tuyến.

Nguyên nhân dẫn đến ung thư phổi ở người không hút thuốc lá thường là kết quả của nhiều yếu tố: khói thuốc thụ động, radon trong nhà, ô nhiễm không khí và khói bếp, tiền sử gia đình, bệnh phổi nền, tuổi tác hoặc tiếp xúc hóa chất nghề nghiệp. Một số trường hợp vẫn không tìm được nguyên nhân rõ ràng.

Cách phòng ngừa ung thư phổi

Phần lớn nguy cơ có thể giảm bằng cách thay đổi thói quen và môi trường sống. Dưới đây là các biện pháp thiết thực:

• Không hút thuốc, bỏ thuốc nếu đang hút: Sau khoảng 5 năm bỏ thuốc, nguy cơ giảm đáng kể dù chưa bằng người chưa từng hút.
• Tránh khói thuốc thụ động ở nhà, trong xe và nơi làm việc, nhất là khi có trẻ nhỏ.
• Kiểm tra radon, giữ nhà thông thoáng và dùng hút mùi hoặc mở cửa khi nấu ăn.
• Hạn chế ô nhiễm: theo dõi chất lượng không khí, đeo khẩu trang lọc bụi mịn những ngày ô nhiễm nặng.
• Bảo hộ lao động khi làm việc với amiăng, bụi hoặc hóa chất độc hại.
• Tầm soát đúng đối tượng: Người hút thuốc lâu năm hoặc nguy cơ cao có thể được bác sĩ chỉ định chụp CT liều thấp.
• Sống lành mạnh: ăn uống cân đối, vận động đều và khám sức khỏe định kỳ.

Nếu ho kéo dài nhiều tuần, khó thở, đau ngực hoặc sụt cân không rõ lý do, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám. Hoặc có thể chủ động tập luyện hô hấp với dụng cụ tập thở và hỗ trợ làm sạch đờm AirPhysio.

Thiết bị hỗ trợ hô hấp AirPhysio

Tính năng nổi bật

• Làm sạch đường thở: loại bỏ đờm, chất nhầy, giảm tắc nghẽn đường thở
• Góp phần hỗ trợ tăng dung tích phổi tự nhiên, cải thiện chức năng hô hấp, giúp bạn thở dễ dàng hơn.
• Hỗ trợ quá trình phục hồi sau phẫu thuật như: phẫu thuật tim, phẫu thuật ổ bụng…việc sử dụng Airphysio giúp kích thích việc đào thải chất bài tiết, ngăn ngừa xẹp phổi và tăng thể tích phổi của bệnh nhân.
• Kiểm soát bệnh hen suyễn hiệu quả, giảm ngủ ngáy và mắc chứng ngừng thở khi ngủ

MUA NGAY

Kết luận

Tóm lại, nguyên nhân ung thư phổi đến từ sự kết hợp của hút thuốc lá, khói thuốc thụ động, radon, ô nhiễm không khí, tác nhân nghề nghiệp và yếu tố di truyền. Không hút thuốc không có nghĩa là hoàn toàn an toàn, vì vậy hãy chủ động giữ môi trường sống trong lành và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bất thường kịp thời.

Câu hỏi thường gặp

Ung thư phổi có di truyền không?

Không di truyền trực tiếp như bệnh đơn gen, nhưng người có người thân ruột thịt mắc bệnh có nguy cơ cao hơn và nên trao đổi với bác sĩ về tầm soát.

Bỏ thuốc lá bao lâu thì nguy cơ giảm?

Nguy cơ giảm dần theo thời gian. Sau khoảng 5 năm, nguy cơ giảm đáng kể nhưng chưa bằng người chưa từng hút thuốc, vì vậy bỏ càng sớm càng tốt.

Ung thư phổi có lây không?

Không. Tế bào ung thư của người bệnh không thể sống trong cơ thể người khỏe mạnh nên bệnh không lây qua tiếp xúc hay hô hấp.

Vì sao ung thư phổi khó phát hiện sớm?

Ho kéo dài, khó thở hay sụt cân không rõ nguyên nhân dễ bị nhầm với bệnh hô hấp thông thường, nên người bệnh thường đi khám muộn. Bạn có thể xem thêm bài viết về triệu chứng ung thư phổi để nhận biết dấu hiệu cảnh báo sớm.

Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán, tư vấn hay điều trị của bác sĩ. Người đọc nên tham khảo thêm khuyến cáo từ WHO, Bộ Y tế Việt Nam, Mayo Clinic và các cơ sở y tế uy tín.

• Liên hệ để tư vấn và mua Airphysio: 088 682 7766
• Mua trực tiếp sản phẩm AirPhysio tại đây.