Tiểu đường đang ngày càng trẻ hóa và trở thành mối lo của nhiều gia đình, đặc biệt khi trong nhà đã có người mắc bệnh. Một trong những câu hỏi được tìm kiếm nhiều nhất hiện nay là tiểu đường có di truyền không, và nếu có thì nguy cơ thực sự là bao nhiêu. Bài viết dưới đây, Sakae Pharma sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất yếu tố di truyền trong bệnh tiểu đường, sự khác nhau giữa type 1 và type 2, đồng thời gợi ý giải pháp theo dõi đường huyết sớm để phòng ngừa hiệu quả.

Tiểu đường có di truyền không?

Tiểu đườnglà bệnh rối loạn chuyển hóa Glucose do thiếu hụt hormone Insulin (tiểu đường type 1) hoặc suy giảm chức năng của hormone Insulin (tiểu đường type 2). Nguyên nhân của các nhóm bệnh tiểu đường này khác nhau.

Thực tế cho thấy, nhiều người có cha mẹ hoặc người thân ruột thịt mắc tiểu đường nhưng cả đời vẫn khỏe mạnh. Ngược lại, không ít trường hợp không có tiền sử gia đình nhưng vẫn mắc tiểu đường do lối sống thiếu lành mạnh. Điều này cho thấy bệnh tiểu đường là kết quả của sự kết hợp giữa gen di truyền và các yếu tố môi trường như ăn uống, vận động, cân nặng và stress. Yếu tố di truyền chỉ đóng vai trò tăng nguy cơ, chứ không quyết định hoàn toàn việc một người có mắc bệnh tiểu đường hay không.

Vì vậy, thay vì chỉ lo lắng “có di truyền hay không”, điều quan trọng hơn là chủ động theo dõi và kiểm soát đường huyết sớm, đặc biệt với những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Tỉ lệ tiểu đường di truyền type 1

Tiểu đường type 1 là bệnh lý tự miễn, thường khởi phát ở trẻ em hoặc người trẻ tuổi. Trong bệnh này, hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào beta của tuyến tụy (nơi sản xuất insulin). Yếu tố di truyền có liên quan, nhưng không phải là nguyên nhân chính.

Theo các nghiên cứu dịch tễ:

• Nếu cha mắc tiểu đường type 1, nguy cơ con mắc bệnh khoảng 5 – 8%
• Nếu mẹ mắc tiểu đường type 1, nguy cơ khoảng 2 – 4%
• Nếu anh/chị/em ruột mắc bệnh, nguy cơ cao hơn dân số chung nhưng vẫn ở mức thấp

Như vậy, đa số trẻ có cha mẹ mắc tiểu đường type 1 vẫn không bị bệnh. Để bệnh xuất hiện, cần thêm các yếu tố kích hoạt như nhiễm virus, rối loạn miễn dịch hoặc tác động từ môi trường sống.

Với nhóm gia đình có tiền sử tiểu đường type 1, việc theo dõi đường huyết định kỳ cho trẻ là rất cần thiết, nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường ngay từ giai đoạn đầu.

Tỉ lệ tiểu đường di truyền type 2

Khác với type 1, tiểu đường type 2 có mối liên hệ di truyền rõ rệt hơn, nhưng lại chịu ảnh hưởng rất lớn từ lối sống.

Theo MedlinePlus Genetics, các thống kê cho thấy:

• Nếu một trong hai cha mẹ mắc tiểu đường type 2, nguy cơ con mắc bệnh khoảng 30 – 40%
• Nếu cả cha và mẹ đều mắc, nguy cơ có thể lên đến 60 – 70%
• Nguy cơ tăng cao hơn khi trong gia đình có nhiều người thân ruột thịt mắc bệnh

Tuy nhiên, gen di truyền không tự động gây bệnh. Những yếu tố như ăn nhiều tinh bột tinh chế, ít vận động, thừa cân, béo phì và stress kéo dài mới là “chất xúc tác” khiến tiểu đường type 2 bùng phát sớm.

Đây cũng là lý do ngày càng nhiều người, dù chưa được chẩn đoán tiểu đường, vẫn chủ động theo dõi đường huyết từ sớm để kịp thời điều chỉnh lối sống, tránh tiến triển sang tiền tiểu đường hoặc tiểu đường thực sự.

Xét nghiệm di truyền và sàng lọc bệnh tiểu đường

Xét nghiệm di truyền tiểu đường có cần thiết không?

Xét nghiệm gen có thể giúp đánh giá khuynh hướng di truyền, nhưng hiện nay:

• Không được sử dụng để chẩn đoán tiểu đường
• Chi phí cao
• Chưa phổ biến trong tầm soát cộng đồng

Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ ưu tiên các xét nghiệm đường huyết để sàng lọc và theo dõi bệnh.

Các phương pháp sàng lọc tiểu đường phổ biến

• Đo đường huyết lúc đói
• Xét nghiệm HbA1c
• Nghiệm pháp dung nạp glucose

Tuy nhiên, các xét nghiệm này chỉ phản ánh đường huyết tại một thời điểm, khó phát hiện các dao động tăng, giảm trong ngày.

Giải pháp thực tế cho người có yếu tố di truyền

Với những người có tiền sử gia đình mắc tiểu đường, giải pháp hiệu quả và thực tế hơn xét nghiệm gen là theo dõi đường huyết liên tục trong sinh hoạt hằng ngày.

Hiện nay, nhiều người lựa chọn cảm biến theo dõi đường huyết liên tục LinX CGM để:

• Theo dõi đường huyết 24/7 không cần chích máu đầu ngón tay
• Ghi nhận biến động đường huyết sau ăn, khi vận động hoặc lúc ngủ
• Cảnh báo sớm nguy cơ tăng hoặc hạ đường huyết bất thường
• Chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống

Đặc biệt với nhóm có nguy cơ cao do di truyền, việc nhìn thấy xu hướng đường huyết theo thời gian thực giúp phát hiện sớm giai đoạn tiền tiểu đường (thời điểm can thiệp hiệu quả nhất).

Bộ theo dõi đường huyết liên tục LinX CGM

Tính năng nổi bật

– Dữ liệu Glucose theo thời gian thực: Giá trị này biểu thị lượng glucose hiện tại, tự động cập nhật.
– Theo dõi thời gian thực: Cập nhật liên tục nồng độ glucose mỗi phút, biểu thị thông tin rõ ràng cùng mũi tên xu hướng, bất kỳ dữ liệu bất thường nào sẽ được đánh dấu bằng một màu khác.
– Nhỏ gọn, nhẹ và tiện dụng: khối lượng nhẹ chỉ 2.16g, kích thước nhỏ gọn chỉ 22mm tương đường với đồng 20 xu Euro. Thiết kế tối ưu giúp người dùng dễ dàng sử dụng mọi lúc, mọi nơi.

XEM CHI TIẾT

Làm gì khi gia đình có người bị tiểu đường?

Nếu trong gia đình có người mắc tiểu đường, bạn nên:

• Duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế đường và tinh bột tinh chế
• Tăng cường vận động thể lực đều đặn
• Kiểm tra đường huyết định kỳ
• Chủ động theo dõi đường huyết sớm nếu có dấu hiệu bất thường

Việc phòng ngừa tiểu đường không bắt đầu khi đã mắc bệnh, mà nên bắt đầu từ lúc bạn biết mình thuộc nhóm nguy cơ.

Câu hỏi thường gặp

Tiểu đường có di truyền không?
Có, nhưng chỉ làm tăng nguy cơ chứ không quyết định chắc chắn mắc bệnh.

Tiểu đường type nào dễ di truyền hơn?
Tiểu đường type 2 có yếu tố di truyền rõ rệt hơn type 1.

Có thể phòng ngừa tiểu đường dù có gen di truyền không?
Hoàn toàn có thể nếu kiểm soát tốt lối sống và theo dõi đường huyết sớm.

Kết luận

Tiểu đường có thể liên quan đến di truyền, nhưng không phải là bản án định sẵn. Hiểu đúng nguy cơ, chủ động sàng lọc và theo dõi đường huyết từ sớm chính là chìa khóa giúp bạn sống chủ động và kiểm soát tốt bệnh tiểu đường, ngay cả khi trong gia đình đã có người mắc bệnh.

• Liên hệ để tư vấn và mua hàng: 096 266 6526 – 036 841 2372
• Mua trực tiếp sản phẩm LinX CGM trên Shopee để được ưu đãi.