Trẻ em cũng có thể mắc tiểu đường? Cha mẹ cần đặc biệt chú ý

Nhiều người cho rằng tiểu đường ở trẻ em là tình trạng hiếm gặp và chỉ xảy ra ở người lớn. Tuy nhiên, trẻ em và thanh thiếu niên vẫn có thể mắc đái tháo đường, trong đó type 1 là dạng thường gặp nhất ở trẻ, còn type 2 cũng đang được ghi nhận ở trẻ lớn và thanh thiếu niên. Đáng chú ý, các triệu chứng ban đầu như khát nước, đi tiểu nhiều, mệt mỏi hoặc sụt cân đôi khi dễ bị bỏ qua. Nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi kiểm tra có thể giúp phát hiện bệnh kịp thời.

Vậy nguyên nhân gây tiểu đường ở trẻ em là gì? Triệu chứng nào cần chú ý và có thể phòng ngừa bệnh như thế nào? Hãy cùng Sakae Pharma tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Những thông tin chung về bệnh tiểu đường

Tiểu đường (đái tháo đường) ở trẻ em là bệnh lý mạn tính, xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin hoặc cơ thể trẻ không sử dụng insulin hiệu quả. Insulin là hormone giúp đưa glucose từ máu vào tế bào để chuyển hóa thành năng lượng. Khi thiếu hụt hoặc đề kháng insulin, glucose tích tụ trong máu, gây tăng đường huyết kéo dài.

Trước đây, tiểu đường thường được xem là bệnh của người lớn tuổi. Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên mắc bệnh, đặc biệt là type 2 đang có xu hướng gia tăng cùng với tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ nhỏ.

2. Các loại tiểu đường ở trẻ em

2.1. Tiểu đường type 1 ở trẻ em

Đây là dạng phổ biến nhất ở trẻ em, xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm và phá hủy các tế bào beta sản xuất insulin trong tuyến tụy. Trẻ mắc type 1 gần như luôn cần tiêm insulin suốt đời. Triệu chứng thường khởi phát nhanh, trong vòng vài tuần.

2.2. Tiểu đường type 2 ở trẻ em

Từng hiếm gặp ở trẻ em, nhưng type 2 đang tăng nhanh do liên quan mật thiết đến béo phì, lối sống ít vận động và chế độ ăn nhiều đường, tinh bột. Ở dạng này, tuyến tụy vẫn sản xuất insulin nhưng cơ thể trẻ đề kháng, không sử dụng insulin hiệu quả. Triệu chứng thường phát triển âm thầm, có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm mới được chẩn đoán.

2.3. Bảng so sánh tiểu đường type 1 và type 2 ở trẻ em

3. Nguyên nhân gây tiểu đường ở trẻ em

3.1. Nguyên nhân tiểu đường type 1

Nguyên nhân chính xác chưa được xác định hoàn toàn, nhưng các nghiên cứu chỉ ra sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và tác nhân môi trường như nhiễm virus, có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch phá hủy tế bào beta tụy.

3.2. Nguyên nhân tiểu đường type 2

Type 2 ở trẻ em thường gắn liền với:

• Thừa cân, béo phì do chế độ ăn nhiều đường, tinh bột, đồ ăn nhanh
• Lối sống ít vận động, ngồi nhiều
• Yếu tố di truyền trong gia đình có người mắc tiểu đường
• Thói quen sinh hoạt, ăn uống, ngủ nghỉ không điều độ

4. Dấu hiệu, triệu chứng bệnh tiểu đường ở người trẻ cha mẹ cần chú ý

4.1. Triệu chứng điển hình

Phần lớn trẻ mắc tiểu đường có các dấu hiệu sau:

• Đi tiểu nhiều lần, đặc biệt vào ban đêm, có thể tái phát đái dầm
• Khát nước liên tục dù đã uống đủ nước
• Ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân không rõ nguyên nhân
• Mệt mỏi, uể oải, dễ cáu gắt
• Nhìn mờ, hơi thở có mùi trái cây (dấu hiệu cảnh báo nhiễm toan ceton)
• Vết thương lâu lành, dễ nhiễm trùng da hoặc nấm

4.2. Điểm khác biệt giữa triệu chứng type 1 và type 2

Triệu chứng type 1 thường rõ ràng và tiến triển nhanh. Ngược lại, type 2 có thể không biểu hiện triệu chứng rõ rệt trong thời gian dài, khiến nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ qua xét nghiệm định kỳ.

5. Những biện pháp phòng tránh và kiểm soát bệnh tiểu đường ở trẻ

5.1. Biện pháp phòng ngừa tiểu đường ở trẻ em

Không phải tất cả trường hợp tiểu đường ở trẻ em đều có thể phòng ngừa, đặc biệt là tiểu đường type 1, bệnh chủ yếu liên quan đến cơ chế tự miễn. Tuy nhiên, đối với type 2, việc xây dựng lối sống lành mạnh từ sớm có thể góp phần kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Cha mẹ có thể giúp trẻ hình thành những thói quen sau:

• Ăn uống cân bằng, đa dạng: Ưu tiên rau củ, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, các nguồn protein phù hợp và chất béo lành mạnh.
• Hạn chế thực phẩm và đồ uống nhiều đường: Giảm nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung.
• Tăng cường vận động: Khuyến khích trẻ vui chơi và hoạt động thể chất thường xuyên, phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.
• Hạn chế thời gian ngồi lâu: Cân bằng thời gian học tập, sử dụng thiết bị điện tử với các hoạt động thể chất.
• Duy trì cân nặng phù hợp: Theo dõi sự phát triển của trẻ dựa trên tuổi, chiều cao và giới tính thay vì tự áp dụng chế độ giảm cân.
• Ngủ đủ giấc và duy trì lịch sinh hoạt ổn định: Giấc ngủ và thói quen sinh hoạt lành mạnh cũng góp phần hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa.
• Theo dõi sức khỏe định kỳ: Đặc biệt chú ý nếu trẻ thừa cân/béo phì, có tiền sử gia đình mắc tiểu đường hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

5.2. Kiểm soát tiểu đường ở trẻ như thế nào?

Nếu trẻ đã được chẩn đoán tiểu đường, mục tiêu không phải là tìm cách “chữa khỏi nhanh chóng” mà là kiểm soát đường huyết, đảm bảo trẻ phát triển bình thường và hạn chế nguy cơ biến chứng. Kế hoạch điều trị cần được cá nhân hóa bởi bác sĩ dựa trên type tiểu đường, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nhu cầu dinh dưỡng của trẻ.

Cha mẹ có thể hỗ trợ trẻ bằng cách:

• Tuân thủ phác đồ điều trị: Sử dụng insulin hoặc thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Trẻ mắc type 1 thường cần insulin hằng ngày.
• Xây dựng chế độ ăn phù hợp: Không cần loại bỏ hoàn toàn carbohydrate hay ép trẻ kiêng khem quá mức. Bữa ăn nên đa dạng, cân bằng và phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ.
• Ưu tiên nước lọc: Hạn chế nước ngọt, nước trái cây có thêm đường và các loại đồ uống nhiều đường.
• Duy trì hoạt động thể chất: Khuyến khích trẻ vận động phù hợp, đồng thời cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn khi tập luyện.
• Theo dõi đường huyết thường xuyên: Việc kiểm tra đường huyết giúp cha mẹ và bác sĩ đánh giá hiệu quả kiểm soát bệnh và điều chỉnh điều trị khi cần. Để hạn chế việc lấy máu đầu ngón tay cho trẻ em, ba mẹ nên tham khảo các dòng sản phẩm theo dõi đường huyết liên tục, để hạn chế tổn thương cho các bé.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường: Đặc biệt lưu ý tình trạng hạ đường huyết hoặc tăng đường huyết và xử trí theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Hỗ trợ tâm lý cho trẻ: Gia đình nên tạo môi trường tích cực, tránh khiến trẻ cảm thấy mặc cảm hoặc quá áp lực vì bệnh.

Lưu ý: Tiểu đường ở trẻ em, đặc biệt là type 1, cần được quản lý lâu dài. Cha mẹ không nên tự ý thay đổi liều insulin, thuốc hoặc áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt cho trẻ mà chưa trao đổi với bác sĩ.

Bộ theo dõi đường huyết liên tục LinX CGM

Tính năng nổi bật

– Dữ liệu Glucose theo thời gian thực: Giá trị này biểu thị lượng glucose hiện tại, tự động cập nhật.
– Theo dõi thời gian thực: Cập nhật liên tục nồng độ glucose mỗi phút, biểu thị thông tin rõ ràng cùng mũi tên xu hướng, bất kỳ dữ liệu bất thường nào sẽ được đánh dấu bằng một màu khác.
– Nhỏ gọn, nhẹ và tiện dụng: khối lượng nhẹ chỉ 2.16g, kích thước nhỏ gọn chỉ 22mm tương đường với đồng 20 xu Euro. Thiết kế tối ưu giúp người dùng dễ dàng sử dụng mọi lúc, mọi nơi.

XEM CHI TIẾT

6.  Trẻ em bị tiểu đường có chữa được không?

Hiện nay, theo Mayo Clinic, chưa có phương pháp nào chữa khỏi hoàn toàn tiểu đường type 1 hay type 2. Tuy nhiên, với phác đồ điều trị phù hợp, theo dõi sát sao và lối sống lành mạnh, trẻ hoàn toàn có thể kiểm soát tốt đường huyết, phát triển bình thường và hạn chế tối đa biến chứng lâu dài.

7. Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt nếu nhận thấy các dấu hiệu sau:

• Khát nước và đi tiểu nhiều bất thường, đặc biệt tái phát đái dầm ở trẻ đã biết đi vệ sinh
• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân dù ăn uống bình thường hoặc nhiều hơn
• Mệt mỏi kéo dài, nhìn mờ, hơi thở có mùi trái cây bất thường
• Thay đổi hành vi, dễ cáu gắt không rõ lý do

Phát hiện và can thiệp sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng nguy hiểm như nhiễm toan ceton.

Kết luận

Tiểu đường ở trẻ em là bệnh lý mạn tính cần được phát hiện và quản lý sớm để tránh các biến chứng nguy hiểm. Cha mẹ nên chú ý các dấu hiệu cảnh báo như khát nước, tiểu nhiều, sụt cân bất thường, đồng thời xây dựng cho trẻ chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh. Khi nghi ngờ trẻ có dấu hiệu tiểu đường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn bởi bác sĩ chuyên khoa.

Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), Bộ Y tế Việt Nam và Mayo Clinic. Không thay thế cho chẩn đoán, điều trị y khoa. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp nào cho trẻ.

• Liên hệ để tư vấn và mua hàng: 088 682 7766
• Mua trực tiếp sản phẩm LinX CGM trên Shopee để được ưu đãi.