Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường có nguy hiểm không?

Biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường (hay còn gọi là bệnh thần kinh do đái tháo đường) là một trong những biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất của bệnh tiểu đường. Nghiên cứu của National Institue of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases cho thấy, có đến một nửa số người mắc tiểu đường gặp phải bệnh thần kinh ngoại vi, và hơn 30% có bệnh thần kinh tự chủ. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe của mình. Cùng Sakae Pharma tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

1. Nguyên nhân gây biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến biến chứng thần kinh chính là tình trạng đường huyết cao kéo dài không được kiểm soát. Theo thời gian, lượng đường trong máu cao không kiểm soát sẽ gây tổn thương các dây thần kinh và cản trở khả năng truyền tín hiệu của chúng. Đồng thời, đường huyết cao cũng làm suy yếu thành các mao mạch nhỏ, vốn là nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất cho dây thần kinh.

Bệnh thần kinh cũng có thể phát triển từ các nguyên nhân khác như dây thần kinh bị chèn ép, viêm nhiễm, thiếu hụt dưỡng chất hoặc chấn thương. Tuy nhiên, bệnh thần kinh được chẩn đoán là do tiểu đường khi người bệnh mắc đái tháo đường và không tìm được nguyên nhân nào khác.

Ngoài ra, các yếu tố làm tăng nguy cơ bị biến chứng thần kinh bao gồm kiểm soát đường huyết kém kéo dài, thừa cân béo phì, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu đi kèm.

2. Dấu hiệu nhận biết biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường

Biến chứng thần kinh do tiểu đường chia thành bốn nhóm chính, mỗi nhóm có biểu hiện đặc trưng khác nhau.

2.1. Dấu hiệu bệnh thần kinh ngoại vi

Bệnh thần kinh ngoại vi là dạng phổ biến nhất, có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh ở bàn chân, cẳng chân, bàn tay và cánh tay, thường bắt đầu ở bàn chân và tác động lên cả hai chân cùng lúc.

Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Tê bì hoặc giảm khả năng cảm nhận đau, nhiệt độ, đặc biệt ở bàn chân và ngón chân; cảm giác ngứa ran hoặc bỏng rát; đau nhói dữ dội có thể nặng hơn vào ban đêm.
• Yếu cơ, mất phản xạ gân xương, và các vấn đề nghiêm trọng ở bàn chân như loét, nhiễm trùng, biến dạng bàn chân và tổn thương xương khớp.

Lưu ý quan trọng: Có đến 50% trường hợp bệnh thần kinh ngoại vi do tiểu đường không có triệu chứng. Nếu không được phát hiện và không thực hiện chăm sóc bàn chân dự phòng, người bệnh có nguy cơ bị thương, loét bàn chân và cắt cụt chi.

2.2. Dấu hiệu bệnh thần kinh khu trú

Bệnh thần kinh khu trú là tình trạng tổn thương một dây thần kinh đơn lẻ, thường xảy ra nhất ở bàn tay, đầu, thân mình hoặc chân. Dạng phổ biến nhất của bệnh thần kinh khu trú là hội chứng ống cổ tay.

Biểu hiện thường xuất hiện đột ngột và rõ rệt như đau nhức dữ dội tại một vùng cụ thể (ngực, bụng, đùi), liệt mặt một bên hoặc nhìn đôi do tổn thương dây thần kinh vận nhãn. Bệnh thần kinh khu trú thường tự cải thiện sau vài tuần đến vài tháng.

2.3. Dấu hiệu bệnh thần kinh tự chủ

Bệnh thần kinh tự chủ là tổn thương các dây thần kinh điều khiển các cơ quan nội tạng, dẫn đến các vấn đề về nhịp tim và huyết áp, hệ tiêu hóa, bàng quang, cơ quan sinh dục, tuyến mồ hôi và mắt.

Huyết áp tụt khi đứng dậy, nhịp tim nhanh khi nghỉ ngơi và nhịp tim không đáp ứng bình thường với nhịp thở là những biểu hiện đặc trưng của bệnh thần kinh tự chủ do tiểu đường.

Các biểu hiện khác bao gồm:

• Tiêu hóa: Bệnh thần kinh tiểu đường có thể làm chậm nhu động ruột và dạ dày, gây táo bón hoặc liệt dạ dày – khiến người bệnh buồn nôn, khó chịu dạ dày hoặc nôn mửa.
• Tiết niệu và tình dục: Khó tiểu, tiểu không kiểm soát, rối loạn cương dương ở nam giới hoặc khô âm đạo ở nữ giới.

2.4. Dấu hiệu bệnh thần kinh gần

Bệnh thần kinh gần là dạng hiếm gặp và gây mất khả năng vận động nghiêm trọng, ảnh hưởng đến vùng hông, mông hoặc đùi.

Dạng này phổ biến hơn ở người mắc tiểu đường type 2 và những người trên 50 tuổi. Các triệu chứng thường xảy ra ở một bên cơ thể, đôi khi lan sang bên kia, bao gồm: đau dữ dội ở mông, hông hoặc đùi; cơ đùi yếu và teo nhỏ; khó đứng dậy từ tư thế ngồi; đau ngực hoặc bụng; sụt cân. Hầu hết người bệnh cải thiện ít nhất một phần sau 6 đến 12 tháng.

3. Cách điều trị biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường

Bệnh thần kinh do tiểu đường hiện chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn. Mục tiêu điều trị là làm chậm tiến triển bệnh, giảm đau, kiểm soát các biến chứng liên quan và giúp các bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng hoạt động tốt hơn. Biện pháp then chốt để ngăn ngừa hoặc trì hoãn tổn thương thần kinh là duy trì đường huyết trong ngưỡng mục tiêu.

Điều trị thuốc hàng đầu cho bệnh thần kinh ngoại vi gây đau bao gồm duloxetine, gabapentin, amitriptyline và pregabalin. Tuy nhiên, các thuốc này không phục hồi được cảm giác đã mất ở các chi bị ảnh hưởng.

Các yếu tố nguy cơ nền cần được xử lý bao gồm kiểm soát đường huyết kém, thiếu hụt vitamin B12, tăng huyết áp và béo phì, nhằm giảm khả năng tiến triển của bệnh thần kinh.

Đối với bệnh thần kinh gần, bác sĩ có thể chỉ định vật lý trị liệu để tăng cường sức mạnh cơ bắp và trị liệu nghề nghiệp để hỗ trợ các hoạt động sinh hoạt hàng ngày. Hầu hết người bệnh hồi phục trong vòng vài năm, kể cả không điều trị đặc hiệu.

4. Phòng ngừa biến chứng thần kinh của bệnh tiểu đường

Do chưa có phương pháp điều trị tác động trực tiếp vào tổn thương thần kinh cơ bản, phòng ngừa là yếu tố then chốt trong chăm sóc người bệnh tiểu đường. Phòng ngừa bệnh thần kinh tập trung vào kiểm soát glucose và thay đổi lối sống. 

• Kiểm soát đường huyết chặt chẽ: Kiểm soát glucose tích cực ở người mắc tiểu đường type 1 giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh thần kinh ngoại vi (giảm 78% nguy cơ tương đối). Ở người mắc tiểu đường type 2, kiểm soát glucose tốt giúp giảm khiêm tốn nguy cơ phát triển bệnh thần kinh. Tuy nhiên nhiều trường hợp biến chứng thần kinh xuất hiện do người bệnh không phát hiện được các đợt tăng hoặc hạ đường huyết kéo dài. Vì vậy cần có những biện pháp theo dõi đường huyết liên tục không gián đoạn như thiết bị theo dõi đường huyết liên tục LinX CGM giúp theo dõi đường huyết 24/7 mà không cần chích máu đầu ngón tay.

Bộ theo dõi đường huyết liên tục LinX CGM

Tính năng nổi bật

– Dữ liệu Glucose theo thời gian thực: Giá trị này biểu thị lượng glucose hiện tại, tự động cập nhật.
– Theo dõi thời gian thực: Cập nhật liên tục nồng độ glucose mỗi phút, biểu thị thông tin rõ ràng cùng mũi tên xu hướng, bất kỳ dữ liệu bất thường nào sẽ được đánh dấu bằng một màu khác.
– Nhỏ gọn, nhẹ và tiện dụng: khối lượng nhẹ chỉ 2.16g, kích thước nhỏ gọn chỉ 22mm tương đường với đồng 20 xu Euro. Thiết kế tối ưu giúp người dùng dễ dàng sử dụng mọi lúc, mọi nơi.

XEM CHI TIẾT

• Kiểm soát các yếu tố nguy cơ đi kèm: Điều trị các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được như béo phì, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp có thể hỗ trợ phòng ngừa tiến triển bệnh thần kinh ngoại vi ở người tiểu đường type 2 và có thể làm chậm tiến triển ở người tiểu đường type 1.
• Tầm soát định kỳ: Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ khuyến cáo tầm soát bệnh thần kinh ngay sau khi được chẩn đoán tiểu đường type 2, hoặc sau 5 năm đối với tiểu đường type 1, và tiếp tục tầm soát mỗi năm một lần.
• Vận động thể chất và duy trì cân nặng lành mạnh: Tập thể dục đều đặn ít nhất 150 phút/tuần, đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe, kết hợp với chế độ ăn cân bằng, hạn chế tinh bột tinh chế và đường.
• Từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và thực hiện chăm sóc bàn chân hàng ngày: kiểm tra bàn chân mỗi ngày, chọn giày dép vừa vặn, tuyệt đối không đi chân trần.

Tóm lại, biến chứng thần kinh là “kẻ thù thầm lặng” của người tiểu đường – tiến triển âm thầm nhưng để lại hậu quả nghiêm trọng. Điều quan trọng nhất bạn có thể làm là kiểm soát đường huyết thật tốt, duy trì lối sống lành mạnh và không bỏ qua các buổi khám định kỳ. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở bàn chân, tay hoặc các cơ quan khác, hãy đến gặp bác sĩ sớm để được đánh giá và tư vấn kịp thời.

• Liên hệ để tư vấn và mua hàng: 088 682 7766
• Mua trực tiếp sản phẩm LinX CGM trên Shopee để được ưu đãi.